Tekst maken doe ik op een computer. Ik heb geen heimwee naar de schrijfmachine en het flesje witkalk, hoewel de foto boven dit logje misschien anders doet vermoeden. Tekstverwerking en internettoegang hebben mijn vak enorm veel makkelijker gemaakt. Maar tekst lezen van een computerscherm doe ik nog steeds niet graag en zeker niet als het om langere tekst gaat. Ook de finale versie van een eigen tekst lees ik op papier na, met een pen in de hand. Een vulpen natuurlijk.
U zult mij dan ook nooit met een e-reader aantreffen, hoe goed de kwaliteit van het beeldscherm ook zal worden. Dat heeft niet alleen te maken met mijn hekel aan schermlezen en dat ik al teveel spullen heb die op tijd opgeladen moeten worden. Ook het feit dat Amazon het gepresteerd heeft om een boek, dat al duizenden keren was verkocht, te wissen van alle e-readers waarop het was gedownload - er was geloof ik iets met auteursrecht - verontrust mij. Alsof de Bruna bij je inbreekt en een greep in je boekenkast doet. Affreus. Dit is Big Brother en raakt aan de vrijheid van drukpers: een bedrijf of de staat breekt in op je computer en verwijdert wat je niet mag lezen. Dat is bij een gedrukt en fysiek verspreid boek gelukkig een stuk moeilijker.

Nieuws via het internet vind ik eigenlijk ook niks. Het is makkelijk en snel en dat is het dan ook wel. Neem nu.nl: een handig overzicht van actuele gebeurtenissen maar ook niet meer dan dat. Je kan door een selectie te maken van goede (meestal buitenlandse) nieuwssites voor jezelf een heel behoorlijk nieuwsaanbod creëren maar dat is best veel werk en dan zit je toch weer een tijd achter dat nare beeldscherm.
Gelukkig is hier al sinds jaar en dag een oplossing voor: de krant.

Kranten lezen heb ik van huis uit meegekregen. Eerst het Haarlemsch Dagblad en na een verhuizing werd dat het Utrechts Nieuwsblad. Een aantal jaren was ik abonnementsloos maar toen ik in Amsterdam ging wonen nam ik meteen een abonnement op het Parool. Later kwam daar het NRC Handelsblad bij.
Krantenredeacties selecteren nieuws, zoeken nieuws op, maken nieuws. Ze duiden het nieuws, plaatsen het in context en geven achtergronden. Als ik het Parool uit heb, weet ik wat er in Amsterdam is gebeurd en weet ik ook dat ik niets van belang heb gemist. Ik heb het nieuws dat ik interessant vind het eerst gelezen en ik heb door de krant gegrasduind naar andere dingen van mijn gading. Ik kwam ook onderwerpen tegen waarnaar ik niet op zoek was, maar die toch de moeite waard bleken om over te lezen. Ik kan de krant lezen waar en wanneer ik wil. Ik kan er koffie of whiskey over knoeien en as op morsen en dat alles zonder batterijen. En iedere dag ligt er een vers exemplaar in de bus.

Het Parool is ijzersterk in Amsterdams nieuws en dus verplichte kost voor iedere Amsterdammer. Binnen- en buitenlands nieuws doen ze echter enigszins plichtmatig. Als je echt iets wilt weten moet je elders zijn. Dat elders was voor mij jarenlang NRC Handelsblad.
Inderdaad: was. Ik heb net de envelop dichtgelikt met daarin mijn abonnementsopzegging. Ik ben helemaal klaar met die krant. Al jaren zie ik dat de kwaliteit terugloopt, maar nu is het dieptepunt bereikt: een kop met 'prijzen ... steeds duurder'. Ik weet niet eens meer waarvan de prijzen gestegen zijn.
Een incidentele miskleun van een koppenmaker is nog te vergeven, maar sinds Peter Vandermeersch hoofdredacteur is, is het verval echt ingezet. Wat voorbeelden:
- de krant opent met een 'analyse' in plaats van nieuws, en die 'analyse' is een open deur;
- te veel en te grote foto's en dus te weinig tekst;
- buitenlands nieuws: te weinig en van te lage kwalteit;
- te veel opinie van te lage kwaliteit (meninkjes van nobodies);
- het onzin-katern Lux.
De economie-pagina's, de wetenschapsbijlage, Youp en Fokke & Sukke zal ik missen.

Ik weet dat kranten het moeilijk hebben. De jeugd kan niet meer dan 140 tekens achter elkaar verteren, het opleidingsniveau van het volk is tot een historisch dieptepunt gedaald en adverteerders doen ook niet meer wat er van ze verwacht wordt. Maar er blijft een harde kern geïnteresseerde lezers bestaan, die bereid is even harde pegels voor een goede krant neer te leggen. Het Parool is dat gelukt. Waarom kan NRC Handelsblad dat niet?

Ik overweeg nu een abonnement op de International Herald Tribune.

Bijzonder Spaans is een van de leukste kooklogs. Didi presenteert heerlijke, maakbare gerechten en dat geeft mij de kans in Amsterdam te eten wat ik ook in Benissa eet. Daarnaast exploiteert Didi MADE-IN-SPAIN, een webwinkel met allemaal lekkers.

Een tijdje terug plaatste ze op haar Facebook-pagina een oproep: het zou leuk zijn als iemand een fotootje zou plaatsen van een gerecht afkomstig van Bijzonder Spaans. Het toeval wilde dat ik net haar Judiones con chorizo ging maken - erg lekker! - dus een kiekje was zo gemaakt. Twee dagen later deed ik het dunnetjes over met de Tomatitos y queso de cabra con hojaldre - ook niet te versmaden.

Judiones con chorizo.

Tomatitos y queso de cabra con hojaldre.

Ik was helemaal vergeten dat ze gezegd had dat ze onder de inzenders een pakketje aardigheden uit haar webshop zou verloten, totdat ik vorige week het verzoek kreeg even mijn adres door te geven. Ik was de uitverkorene!
Mijn humeur, dat al twee dagen zwart was wegens een continu 'uitklappende' internetverbinding, klaarde helemaal op toen de postbode vanochtend met het verrassingspakket op de stoep stond. Dat de goede man meteen ook een nieuwe stofzuiger kwam afleveren, was bijzaak.

Het was dus Sinterklaas in Huize Het Kopje. Didi had mij bedacht met gedroogde ñoras, gerookte jaranda paprika's, een flesje Torrevella Moscatel Reserva azijn (uit Alcoy, dus uit de buurt), een fraai schaaltje en drie soorten pimentón. Didi bedankt: daar ga ik de komende tijd eens lekker mee koken!

Sinterklaas in Huize Het Kopje.

En dankzij de firma Guidion, die mijn internetverbinding mores heeft geleerd, kon dit logje worden geplaatst. Het weekend kan beginnen.

Spaans crisisdagboek: 'Regreso al burro'

17 juni 
Ik vertrek niet om zes uur 's avonds maar pas om half negen. De geplande kist is stuk en er moet een nieuwe uit de hangar worden gesleept. Maar voltanken duurt toch geen twee-en-een-half uur? Gelukkig heb ik Marx bij me in de vorm van How to change the world van Eric Hobsbawm. Ik heb wel een suggestie.

Om elf uur ben ik eindelijk op vliegveld Alicante. De laatste jaren vloog ik altijd op Valencia, omdat Valencia een kleiner en prettiger vliegveld is, met een goede service. Het is meer ingesteld op de zakelijke reiziger dan op de hela-hola-toeristen die naar Benidorm gaan. Maar Transavia vond het nodig om de vlucht naar Valencia om half acht 's morgens te laten vertrekken en dat is me toch net iets te vroeg.
Het schijnt dat vliegveld Alicante de afgelopen jaren grondig is verbouwd maar omdat het al donker is zie ik er niet veel van. Wat ik wel zie zijn lege, naargeestige ruimtes. De verlichting is maar gedeeltelijk aan en de enige kleur komt van mijn gele Samsonite op de bagageband.
In de luchtbrug naar de parkeergarage ligt de noppenvloer over de gehele lengte los. De garage zelf is maar voor de helft in gebruik. Het gedeelte waar je niet mag komen is afgeschermd met kettinkjes en onverlicht. Er is ook geen bewegwijzering en het kost wat moeite om de uitgang te vinden.

19 juni
Voordat we bij Nancy (Carambano in Moraira) visjes gaan eten eerst even pinnen. Gezien het gedoe met de Spaanse banken moet je euro's uit de flappentap halen als het nog kan. Maar dat blijkt lastiger dan vroeger toen in iedere straat tenminste drie bankfilialen zaten, allemaal met een eigen betaalautomaat. De lokale banken - Cajas - zijn inmiddels allemaal gefuseerd tot één Bankia en die heeft veel minder kantoren nodig. De overbodige bankkantoren zijn gesloten en de ramen zijn dichtgeplakt. Overigens valt de leegstand verder mee.
Het is erg rustig in Moraira. Overal zijn lege parkeerplaatsen en ook de terrassen aan de boulevard zijn grotendeels leeg. Behalve bij Nancy, daar is nog maar een tafeltje vrij, en dat is voor ons.

Visjes bij Nancy.

's Middags hebben we werklui over de vloer. Miguel ontfermt zich over een weigerachtige halogeen plafondspot en Angel en Paco proberen de skimmers van het zwembad weer aan de gang te brengen.
Miguel vertelt dat er de laatste tijd veel meer straatprostitutie is. Geen Spaanse meisjes, maar Roemeense. 'Van Ceaușescu moesten ze allemaal vier kinderen krijgen en daar valt niets te verdienen. Maar waarom komen ze hierheen?'

Nog even boodschappen doen. Zoals bij alle Spaanse supermarkten staan ook bij de Mas y Mas eindeloze rijen sterke drank. Op de flessen Gordon's Gin zit een soort extra plastic dop - het lijkt op een soort promotie-actie. Het kassameisje trekt de plastic dop resoluut van de fles en gooit 'm in een prullenbak. 'Anders wordt het gejat.'
Maar waarom wordt alleen de Gordon's gejat, en niet de iets duurdere Beefeater Gin, of de veel duurdere whiskeys?

20 juni
Pepe de tuinman is druk aan het snoeien en met een blaasmachine in de weer. Maar het gras wordt niet gemaaid. 'Te kort.'
Hij bedoelt: het is te warm.

We hebben een lunchafspraak even voorbij Gata de Gorgos dus we nemen de N332 naar het noorden. Langs dat stuk weg staan veel ceramica's, met allemaal hetzelfde aanbod: bloempotten, schalen, tegels en nep-antieke standbeelden van beton. In de jaren negentig, toen de huizen als paddestoelen uit de grond schoten, deden ze goede zaken. Nu zijn de meesten wel open maar er zijn geen klanten en de koopwaar zit onder een laag stof.
Ook Gata de Gorgos is stoffig en leeg. Gata profileert zich als jaren als stad van de rietvlechters en dus staan de stoepen vol met gevlochten manden, stoelen, tafels en andere rotzooi. Het komt allemaal uit China. Ook hier ligt een laagje stof en er is geen kip op straat - op twee hooggehakte, langbenige en schaarsgeklede blondines na. Ik moet aan het verhaal van Miguel denken.

Cuadros is een pappa en mamma-tent met tien tafeltjes buiten en twintig binnen. Voor Spaanse begrippen is het wat vroeg voor de lunch en we zijn de enige gasten. Dat blijft zo. Het eten is uitstekend: salade, gegrillde groente en bloedworst.

Cuadros in Gata de Gorgos.

 Ook I. vertelt over de Roemenen: 'Die hebben hier gewerkt, gaan weer naar huis en nemen hun Tarjeta (Spaanse ziekenfondskaart) mee. Thuis laten ze dan van alles doen, zelfs complete verbouwingen. En van Europa moeten wij dat allemaal betalen.'

Gegrillde groente, chorizo en bloedworst bij Cuadros.

22 juni
Het gerucht gaat dat bij Conchi in Benissa de zaken slecht gaan. Het terras blijft leeg omdat de koffie niet meer te drinken zou zijn. Crisis? De meeste van mijn zegslieden kennen het verschil niet tussen ristretto en slootwater dus ik neem het allemaal met een korreltje zout. Eerst zelf maar eens proeven.
In Benissa is er niets veranderd, alleen een kroeg aan het plein schuin tegenover Conchi is verdwenen. Nu zit er een slagerij. Dat lijkt me geen achteruitgang.

Op het plein In Benissa is een kroeg vervangen door een slager.

Ik krijg drie dikke zoenen van Conchi's dochter Raquel. Ik moet even goed kijken: ze is iets breder geworden en heur haar is opeens erg kort. Ze is zo wel erg vierkant. De coupe is kennelijk nieuw want ze krijgt er van diverse gasten opmerkingen over. Zou echtgenoot Tony hier gelukkig mee zijn? Ze was vroeger erg lekker.
De café solo is gelukkig nog prima in orde. Het zou kunnen dat Conchi een andere melange heeft ingekocht, met een iets hoger robusta-gehalte, maar ik vind dat lekker. Trouwens, het terras zit vol. Twee tafels verderop drinkt Nachbarin Edith een kopje koffie met Paquita, de vroegere uitbaatster van de plaatselijke boekhandel.
Ik scoor nog een bakvorm van een model dat in Nederland niet te krijgen is en op het postkantoor ligt The communist hypothesis van Alain Badiou op me te wachten.

's Middags is de tuinman er weer, ditmaal om gif te spuiten. Ze hebben een benzine-aangedreven spuit met een grote tank op een soort van kruiwagen. Natuurlijk hebben ze geen maskers op. Ik ga snel naar binnen om de ramen dicht te doen, want de wolken stuiven door de tuin.

23 juni
Bij de koffie meldt J.: 'Het gaat hier echt slecht. Zometeen komen de Duitsers de snelwegen en al de andere dingen die met Europees geld zijn aangelegd er weer uit slopen. Dan kunnen we weer terug naar de ezel - regreso al burro.'

Langs de kustweg naar Moraira is toch nog een plekje gevonden om een aantal winkelpanden neer te zetten. Ze staan leeg.
Zoals gezegd valt de leegstand in Moraira me mee. Wat wel opvalt is dat het winkelaanbod op de boulevard eenzijdiger is geworden. Het is nu allemaal hetzelfde goedkope plastic strandspul. Ik verbeeld me dat er vroeger ook andere dingen werden verkocht, maar ik kan me niet herinneren wat.
Het kost ook nu - op zaterdag - geen moeite om vlak bij Nancy een parkeerplaats te vinden. Vroeger moest je drie rondjes rijden.

25 juni
Lunchafspraak met P. in Club Nautico. In de jachthaven ligt alleen maar wit plastic. Op een driedeks motorjacht na, dat heel voorzichtig komt binnenvaren, is er niet veel activiteit op het water. Club Nautico is goeddeels gevuld, hier geen crisis. Goed dat we gereserveerd hebben.

Club Nautico in Moraira.

De Arroz con Bogavante valt tegen. P. is stellig: 'Diepvrieskreeft. De volgende keer moeten we hem zelf aanwijzen.'
De rijst - een kruising tussen paella en risotto - is prima.

Arroz con Bogavante - diepvries.

26 juni

Voordat ik terugkeer naar Holland wil ik nog een keer bloedworst eten. We bellen met El Peón de Pinos voor een lunchreservering.
'We zijn dicht.'
Crisis!
'Nee hoor, we zijn op dinsdag niet open voor lunch, dat doen we pas in juli.'
Jammer, want ook El Peón heeft uitstekende bloedworst - en een schitterend uitzicht. We gaan dus nog een keer naar Cuadros.

Dit keer rijden we binnendoor naar Gata de Gorgos. Langs deze weg liggen diverse steengroeves en cementfabrieken. Vroeger hingen hier enorme stofwolken, maar nu ligt alles stil. De enige herinnering aan de economische hoogtijdagen is de laag stof die nog overal op ligt.
Bij Cuadros zijn we weer de enigen maar als we aan de koffie gaan komt er een Spaans echtpaar binnen. Ze gaan aan het tafeltje naast ons zitten en bestellen een complete maaltijd: voorgerecht, hoofdgerecht en nagerecht. Hij hult zich in een somber stilzwijgen, zij spreekt slechts een paar afgemeten zinnen. Wij verlaten de zaak als hun voorgerecht wordt gebracht. Ik hoor nog net dat zij zich verexcuseert om naar het toilet te gaan.
We zijn even bezig met inladen en ander gedoe met auto's maar als we de parkeerplaats af rijden zien we haar lopen: in haar eentje, langs de weg in de richting van Gata. Hoe lang zou het duren voordat hij door heeft dat hij is achtergelaten?

Op de terugweg stoppen we nog even bij de Pepe la Sal. Niet alleen heeft 'de Pepe' een groot assortiment Spaanse producten, ook wordt de internationale expat-gemeenschap goed bediend. De nieuwste aanwinsten voor de Hollanders zijn zuivel van het Albert Heijn-huismerk en siropen van Euro Shopper.

27 juni
De lunchafspraak met M. en J. gaat niet door. Ha, dan kunnen we alsnog naar El Peón de Pinos!
Pinos is een handvol huizen in de heuvels achter Calpe. Het is een enorm geslinger bergop om er te komen en je moet hopen dat je geen andere auto tegenkomt. Maar het eten en het uitzicht maken het de moeite waard.

Uitzicht op de Ifach vanaf El Peón de Pinos.

Paco was vroeger gerant in de kroeg naast Conchi, op het plein in Benissa. Nu runt hij El Peón met z'n ouders. Pa heb ik nooit gezien, ma staat in de keuken en Paco doet de bediening. Maar vandaag doet een meisje het terras en Paco komt maar af en toe naar buiten. Gaat het goed? 'Mijn ouders zijn een weekje op vakantie: een busreis naar Zwitserland.'
Daar hadden we bij Conchi ook al iets over gehoord. Het lijkt dat de helft van Benissa op leeftijd in die bus naar de bergen zit.
Maar dan is het eindelijk tijd voor de grote bloedworstvergelijkingstest: Cuadros versus El Peón. Ik zal er kort over zijn: ze zijn allebei heerlijk, alleen is de bloedworst van Cuadros grover van structuur. Ik weet dat Cuadros zijn bloedworst bij een slager in Jalón betrekt; ik moet toch eens uitvinden of Paco een adresje dichter bij huis heeft.

Gegrillde groente en bloedworst en andere dode beesten bij El Peón de Pinos.

's Middags heb ik een Facetime-gesprek met nichtje J. Ze ziet het meteen. 'Oom Eric is in Spanje!'

28 juni
Vandaag zie ik vliegveld Alicante bij daglicht. Het lijkt inderdaad niet meer op vroeger. Er is een grote en grijze vertrekhal, veel te groot voor het aantal passagiers. Een duidelijke structuur ontbreekt. Achter de douane is het niet veel beter. De baguettes en de koffie zijn slap.
Volgende keer weer Valencia.

De culinaire woestenij op vliegveld Alicante.

PS
(Uit)gelezen boeken: How to change the world van Eric Hobsbawm, de Argonautica van Apollonius Rhodius, Trotsky, the prophet armed van Isaac Deutscher, Essays in Persuasion van John Maynard Keynes en The Great Sea van David Abulafia.

Mijn drankkast is een wat onhandig diepe hoekkast. Het werd weer eens tijd om alles eruit te halen, af te stoffen en te inventariseren. Oh, om misverstanden te voorkomen: wijn bewaar ik elders. Wijn is geen drank maar een eerste levensbehoefte. En champagne ligt in de ijskast en Linie Aquavit in de vriezer.

Dit was de inhoud van de kast:
- drie flessen port, waarvan twee aangebroken;
- twee flessen Pedro Ximénez, waarvan een aangebroken;
- een fles Moscatel de Teulada;
- een fles Amalfi limoncello (halfvol);
- een fles amaretto (halfvol);
- een fles Cointreau (halfvol);
- drie flessen grappa, waarvan twee aangebroken;
- vier flessen orujo waarvan een aangebroken (en de fles die nu op tafel staat niet meegeteld);
- drie flessen marc (aangebroken);
- een fles framboise;
- drie flessen cognac waaronder een magnum Rémy Martin (aangebroken);
- een fles Osborne brandy (bijna op);
- drie flessen whiskey - de Bowmore is bijna op, de Lagavulin en Ballantine's nog niet aangebroken;
- twee flessen Campari, waarvan een halfvol;
- twee flessen wodka, waarvan een halfvol;
- een fles gin (een restje);
- een fles Ricard (bijna leeg);
- een fles Spaanse anis (bijna vol);
- een fles Ketel 1 (vol);
- een fles Boomsma Beerenburger (halfvol)
- een fles Doppel Korn (vol);
- een fles mezcal (met worm, vol).

Ook kwam er nog een halfvolle fles Essacher Luft naar voren. Bijzonder, niet omdat ik het spul had - ooit een keer van R. gekregen - maar omdat het een werkelijk ontiegelijk smerig Duits kruidenbittertje is. Echt. Niet te hachelen. Maar wie heeft die fles dan half leeggedronken?

Verder vind ik het enigszins verontrustend dat ik een flinke voorraad drank in huis heb, en dat het meer is dan ik mij herinnerde. Korsakov?

De dood van Dietrich Fischer-Dieskau zette mij aan het denken. Waarom ben ik ooit naar hem gaan luisteren? Hoe ben ik met Lieder in aanraking gekomen? Stephen Fry had eenzelfde vraag en schreef er een sentimenteel blogje over. Dat ga ik nu ook doen: hoe de klassieken tot mij kwamen.

Sommigen komen uit een familie met een rijke muzikale achtergrond. Daar wordt geluisterd, gespeeld en concerten bezocht. Klassieke muziek is daar vanzelfsprekend. Deze mensen mogen zich gelukkig prijzen. Zij hebben een enorme ontwikkelingsvoorsprong.

Bij ons thuis was het magertjes. Er stond een piano waarop af en toe door mijn moeder werd gespeeld en waarop mijn broertje nog een tijdje pianoles heeft gehad. Ook was er een lel van een elekrisch orgel (géén Hammond, helaas) door mijn vader in een van zijn vele opwellingen gekocht en nauwelijks bespeeld. En ik heb nog een tijdje aan een gitaar geplukt.
Als ik de platenkast van mijn ouders voor de geest probeer te halen komt er niet veel klassieke muziek boven. Alleen Tsjaikovski's Ouverture 1812. Op een singeltje. Verder vooral jaren zeventig easy-listening, zoals de Carpenters en de Ray Conniff Singers. Daar moest ik het dus niet van hebben.
Mijn broertje en ik zijn wel een keer meegenomen naar een klassiek concert in de Haarlemse Philharmonie. Ik kan me er niet veel van herinneren.

Natuurlijk ontwikkelde ik wel mijn eigen muzikale smaak, vooral onder de invloed van eerst de zeezenders Radio Veronica (Noordzee vond ik niks aan) en Mi Amigo (Baken 16! Terzijde: dat werd gepresenteerd door een Frank van der Mast. Ik kwam er onlangs achter dat dat toen het pseudoniem van Jan de Hoop van het RTL Ontbijtnieuws was.) en later werd Hilversum 3 invloedrijk: de Avondspits, Ferry Maats Soulshow en (meteen daarachteraan) de LP-show van Wim van Putten.
Ik kocht singeltjes van Kool & The Gang, Sniff & The Tears en Queen, en elpees van het Electric Light Orchestra, de Little River Band, Pink Floyd, Heart en zo meer. Allemaal niet heel bijzonder. Mijn favoriete platenzaak was ELPEE, waarover het hardnekkige gerucht ging dat in de platenhoezen hasj werd meeverkocht.

De wereld veranderde toen ik in 1983 ging studeren. Studievrienden hadden klassieke muziek in de platenkast en nieuwsgierig ben ik altijd geweest. Platen werden geleend en gekopieerd op cassettebandjes (TDK C90). Ik vond ook de weg naar de muziekbibliotheek en als ik geld had naar de platenzaak.
Ik had geen enkele kennis van muziek, componisten en muziekgeschiedenis en die eerste jaren waren een echte ontdekkingstocht. Via 'trial and error' kwam ik erachter wat ik wel en niet mooi vond.

Een van de ontdekkingen was Bach, de cellosuites gespeeld door Yo-Yo Ma. Drie elpees die de nieuwe vriendin van mijn vader had meegebracht. Ik vond het mooi en onbegrijpelijk tegelijkertijd. Hoe kon één man met één instrument zo lang mijn aandacht vasthouden? Het geluid van de cello raakte me in het hart, maar dat wil nog niet zeggen dat twee uur solospel ook kon boeien. En toch deed dat het, en doet het vandaag nog. Alleen luister ik nu liever naar de uitvoeringen van Heinrich Schiff of Pieter Wispelwey.

In de jaren tachtig deed de CD zijn intrede. Ik had geen haast met overstappen, zo'n ding was een forse investering. En ook ceedees zelf waren duur. Ik beperkte me tot het op cassette zetten van ceedees bij vrienden die al wel de overstap hadden gemaakt. Maar toen ik op mijn verjaardag van T. een ceedee kreeg met de opmerking 'En nu ga je zo'n apparaat kopen', ging ik overstag.
Een paar weken later stond er een zwarte Philips-speler op de plank en kon ik eindelijk mijn cadeau beluisteren. Ik was overrompeld, en niet alleen door de geluidskwaliteit. Die ceedee was het celloconcert van Elgar, door Paul Tortelier met het London Philharmonic onder leiding van Sir Adrian Boult. Die muziek kroop onder mijn huid en is daar altijd blijven zitten.

De ouders van studievriend M. woonden in een grote boerderij ergens achter Apeldoorn. De vader van M. was niet alleen fysiotherapeut maar ook een niet onverdienstelijke tenor. Hij liet ons luisteren naar zijn grote held Fritz Wunderlich. Via deze veel te jong gestorven lyrische tenor - op z'n vijfendertigste smakte hij van de trap en brak zijn nek - maakte ik kennis met een heel ander deel van het klassieke repertoire: het lied.
Duits was nooit mijn favoriete taal. Ik heb er braaf en met redelijk succes eindexamen in gedaan en het daarna gelaten voor wat het was. Nou ja, ik keek Tatort en Derrick op ARD en ZDF. Totdat ik Die schöne Müllerin hoorde. Het gemak waarmee Wunderlich de tekst tot leven bracht, de schijnbare eenvoud van de muziek - ik wilde meteen meezingen. Het werd, met de liedteksten in de hand, vooral luisteren.
Na Die schöne Müllerin volgde meer Schubert, en Schumann en Wolf. En dan niet door Wunderlich, maar door Fischer-Dieskau. Want hoe goed Wunderlich ook was, Fischer-Dieskau was beter. Wunderlich zong net iets te dramatisch voor Lieder. Fischer-Dieskau was precies goed.

Ik ging werken bij Wegener, op de redacties van Weekblad Motor en Automobiel Klassiek. In de kamer naast ons werden Luister en later ook Concertradio Magazine gemaakt. Ik sprong wel eens bij - en dat was echt een sprong in het diepe. Hier liepen De Experts rond. In het wild. Zij die met één pennestreek de reputatie van een musicus of platenlabel konden maken of breken. Ik wist gelukkig wel iets van het maken van tijdschriften.
De ceedees kwamen bij Luister met vrachtwagens tegelijk binnen. Het was altijd een strijd tussen de redacteuren wie welk plaatje mocht bespreken en houden. Maar natuurlijk waren er ook al altijd winkeldochters - geen slechte ceedees, maar niet opportuun om te bespreken. Een van de redacteuren zette op een goede dag een boxje met de verzamelde symphonieën van Dmitri Sjostakovitsj op mijn bureau. Het waren wat oudere opnames, door het orkest van het Ministerie van Cultuur van de Sovjet-Unie onder leiding van Gennady Rozhdestvensky. 'Hier moet je naar luisteren.'
Lezers van deze logjes weten dat mijn liefde voor Sjostakovitsj nooit meer is verdwenen.

Opera nam op de Luister-redactie een bijzondere plaats in. Natuurlijk omdat opera het enige ware Gesamtkunstwerk is maar ook omdat hoofdredacteur Paul Korenhof het eigenlijk over niets anders wilde hebben. Hij was in die tijd de vaderlandse opera-kenner (dat vond hij zelf in ieder geval wel) en was maar al te bereid zijn kennis te delen. Toen ik eens voorzichtig liet vallen dat ik wel eens wat Wagner had gehoord en dat mooi vond gaf hij mij de Ring-opname van Karl Böhm (Bayreuth 1967).
In 1999 deed ik met geliefde S. de Ring in het Holland Festival, in de magnifieke uitvoering van Pierre Audi. Mijn wereld zou nooit meer hetzelfde zijn. Als je een complete Ring hebt gedaan, je jezelf in een aantal dagen hebt ondergedompeld in die 18 uur durende magistrale ervaring, zijn je perceptie van theater en muziek voor altijd veranderd.

Het houdt niet op. De laatste tijd word ik via E. blootgesteld aan Bruckner. Hoewel ik merk dat ik het moeilijk vind om met dezelfde onbevangenheid als vroeger voor mij nieuwe muziek te omarmen, merk ik dat ook Bruckner onder mijn huid begint te kruipen.

En nu heb ik Cherubini ontdekt.

Mailtje van het bestuur van de VVE.

'Zaterdagavond was er een brandje in de containerruimte. Gelukkig deed de sprinklerinstallatie zijn werk en was het geblust toen de brandweer arriveerde. (...) De oorzaak van het brandje is waarschijnlijk het deponeren van barbecue-resten in een van de containers. Wil de betreffende bewoner zich melden i.v.m. de verzekeringskwestie? (...) Tevens wil ik benadrukken dat het volgens het huishoudelijk reglement niet is toegestaan te barbecueën op het balkon.'

Even recapituleren. Er ging 's nachts een container in de hens, de sprinklerinstallatie in de containerruimte ging af en de brandweer kwam op volle snelheid aanscheuren. Spektakel!

Ik woon pal boven gezegde containerruimte en ik heb er niks van gemerkt. Ik moet wel heel vast hebben geslapen.

Ik wil ook heel graag dat betreffende bewoner zich meldt. Bij mij, zodat ik hem of haar bij zijn of haar voeten kan afzagen voor het bijna affikken van mijn flat.

Het kwam misschien door het contrast met het mooie zomerweer maar het leek dat Marc Albrecht Ein Deutsches Requiem wel erg donker liet klinken. De tempi leken iets langzamer dan ik gewend ben (Orchestre Révolutionare et Romantique, Monteverdi Choir, Gardiner) en de klank van de strijkers was somberder. Maar allemachtig, wat een schitterende uitvoering door het NedPho.
En dan het koor. Het maakt nogal wat uit of er twintig of honderddertig man op het podium staat. In september beluisterde ik Mozarts Requiem: KCO en Groot Omroepkoor in kleine bezetting (het niet zo grote Omroepkoor dus). Wonderschoon, fragiel, tastbaar. Ik zou het woord transparant gebruiken als dat niet al door de politiek was doodgeknuppeld.
Dinsdagavond waren de quasi-professionals van het Toonkunstkoor Amsterdam in volle sterkte aangetreden. De plaatsen links van het orgel waren volledig gevuld en ik meende te zien dat er achterin zelfs nog wat klapstoeltjes waren bijgeplaatst. En zoals bij automotoren geldt: 'there's no substitute for cubic inches', gaat dat ook op bij koren. De omvang telt en gas geven bij 'Den alles Fleisch ist, es ist kein Grass' is dan ook echt gas geven. Wat een volume, wat een klank.

Na afloop bij een groot glas Brand Weizen betrokken E. en ik onze oude stellingen. Hij geeft de voorkeur aan de katholieke, bombastische interpretaties en ik ga voor de bescheiden, zuivere en zo u wilt Calvinistische uitvoeringen. Gelukkig waren we het snel eens over Sap vs. Dibi. Heeft Tofik nog een tweede paspoort?

Tofik Dibi is de lovebaby van Femke Halsema en Geert Wilders. Uit respect voor Femke wil ik hier geen beelden oproepen van het ontstaan van dit kind, maar wel van het geworden is. De lege huls Dibi. Een vacuüm.

Van mama Femke kreeg de kleine Tofik de onderwerpen en het jargon, van papa Geert de politieke handigheid. Sinds het lijsttrekkersdrama van gisteren weten we dat de kleine Tofik vooral op zijn vader lijkt.

De procedure bij GroenLinks was simpel. Kandidaat-lijsttrekkers moesten zich melden bij een commissie, de commissie toetste of de kandidaten aan een afgesproken profiel voldoen en vervolgens zou de commissie de geschikte kandidaten voorstellen. Daarna konden de leden kiezen. Voordat de commissie naar buiten zou treden, zouden de kandidaten zich stil houden. Ook dat was afgesproken.
Dibi zag aankomen dat hij door de commissie zou worden afgewezen en hij paste meesterlijk de tactiek van het voldongen feit toe. Door zich tegen de afspraken in al voortijdig publiekelijk te kandideren moest de commissie de terechte bezwaren inslikken en bakzeil halen, hetgeen gisteravond gebeurde. Waarom de kleine Tofik te licht was bevonden, deed niet meer ter zake. Papa Geert keek trots toe: de vorm won van de inhoud.

Aan het einde van die rumoerige dag mocht Dibi in Nieuwsuur komen vertellen wat er allemaal gebeurd was. Het was ontluisterend. Tofik had het over niets anders dan over Dibi. Over Dibi als slachtoffer van het partijapparaat, de bonzen en de andere apparatsjiks. Dat de leden het recht hadden om te kiezen, om hem te kiezen. Dat hij aan diezelfde partij zijn huidige positie te danken heeft, bleef onvermeld.
Onbedoeld illustreerde Dibi hier het gelijk van de commissie. Dibi is bereid de partij te verscheuren om zijn eigen ambities na te streven. Dibi heeft geen eigen inhoudelijke programmapunten. Dibi heeft het alleen maar over vorm. Zijn vorm. Over de opvattingen van Dibi horen we niets. Dibi is dus niet geschikt als lijsttrekker en partijleider.

Ik hoop dat de leden van GroenLinks verstandig zijn en de kleine Tofik naar huis sturen, naar mama. Zijn echte mama, die hem een draai voor z'n oren geeft en een flinke stapel huiswerk. Eerst goed leren voordat je buiten gaat spelen!

De Kunduz-coalitie zegt klaar te zijn. Nu gaat het CPB het zaakje doorrekenen.

De plannen worden gepresenteerd als bezuinigingen en hervormingen. Maar als je kijkt naar wat er is uitgelekt, zijn het vooral lastenverzwaringen. Belastingen, premies, eigen bijdragen en eigen risico's, het gaat allemaal flink omhoog. Dit is vooral slecht nieuws voor de lage en de middeninkomens, zij worden als altijd het hardst gepakt.

Heinrich Heine zei het al: als de wereld vergaat, vlucht ik naar Nederland, want daar gebeurt alles altijd vijftig jaar later. En ook nu weer. In de rest van Europa begint men tot het inzicht te komen dat we onszelf niet stuk moeten bezuinigen, maar dat er - ook geleend - geld uitgegeven moet worden om onze eigen economieën maar vooral die van de knoflooklanden te laten draaien. Zelfs in Duitsland begint men het licht te zien. Maar hier demonstreert Jan Kees de Jager dat zijn geest net zo log is als zijn lichaam. De drie procent is heilig.

Het Kunduz-accoord kan voor de vijf deelnemende partijen niets anders dan de inzet voor de verkiezingen van 12 september zijn. Het accoord wordt immers verkocht als gewenst, niet als noodzakelijk of ongemakkelijk compromis. Dat gaat vooral GroenLinks opbreken.

Want waar staat GroenLinks voor? Er staan wat groene maatregelen in het Kunduz-accoord, maar het zijn slechts kruimeltjes eco-genadebrood. Het is onvoldoende om als groen en duurzaam mee de verkiezingen in te gaan. En sociaal-economisch is het Kunduz-accoord ook met geen mogelijkheid 'links' te noemen.
Dat laatste past waarschijnlijk wonderwel in het 'Hodie Mihi' van Tofik Dibi. Bij zijn greep naar de macht verklaarde hij immers wel duurzaam maar niet links te zijn en vooral een andere stijl na te streven. Dat duurzaam moet dus nog worden bezien en die andere stijl gaat vooralsnog over de persoon Dibi en zijn affreuze kledingkeuze.

Dit alles opent mogelijkheden voor de PvdA. Niet meedoen aan de Kunduz-kolder kan voor Samsom c.s. goed uitpakken: tussen het GroenLinks van Kunduz en de drammers van de SP gaapt een gat dat gemaakt lijkt voor redelijke sociaal-democraten, zeker als zij zich ook de duurzaamheidsagenda eigen maken. Daar is Samsom al mee begonnen.

De Kunduz-collaboranten gaan bij de verkiezingen geen meerderheid halen. Het vormen van een regering zal moeilijker worden dan ooit.

Nikolaus Harnoncourt heb ik vorige week voor het laatst in leven gezien. Nee, hij is niet dood. Maar hij heeft geen verplichtingen meer in Amsterdam en met de overvolle concertagenda's is de kans niet zo heel groot dat hij op korte termijn weer eens langs komt. En hij is al 82. Overigens vraag ik me dit ook af iedere keer als ik Haitink zie: hoe lang nog? (Want ook al 82.)

Harnoncourt deed met het Koninklijk Concertgebouworkest en het Groot Omroepkoor de Missa Solemnis van Beethoven. Ook dit was zo'n uitvoering waarvan je denkt: mooier wordt het niet. Nou ja, E. vond in het begin de strijkers wat mat klinken. Ik duidde dat als subtiel ingetogen, maar Bas van Bommel was het in de NRC met hem eens, dus zal het wel zo zijn.

Bij een biertje na afloop bleek weer eens hoe we zo'n mis verschillend beleven. E. met zijn katholieke achtergrond wordt helemaal gelukkig van de jubel- en juichgedeeltes van de mis en ik, ondanks dat ik een militant atheïst ben, heb toch ergens wat Calvinistische genen die opspelen want ik krijg de rillingen bij het 'miserere nobis' in het Agnus Dei.

Met E. doe ik, enigszins ongeprogrammeerd, de laatste tijd een reeksje missen e.d.: Mozarts Requiem en Bachs Hohe Messe hebben we onlangs gehad en binnenkort staat Ein Deutsches Requiem op het programma (NedPho, Toonkunstkoor Amsterdam, Marc Albrecht). In onze 'mis-discussie' maakte E. mij attent op een boxje van EMI met missen van Cherubini voor een habbekrats. E. koos daarbij zijn eigen bekende invalshoek: 'Met Muti en het Symphonieorchester und Chor des Bayerischen Rundfunks!' Voor mij goed genoeg, en bij nadere inspectie ook met Sir Neville Marriner en The Acadamy of St. Martin-in-the-Fields. Amazon was zo slim om er meteen de strijkkwartetten van Cherubini bij te doen.

Er is nog genoeg te genieten.